استاندارد کردن محلول هاي شيميايي
استاندارد کردن محلول هاي شيميايي
محلول استاندارد محلول هايي هستند که از نظر غلظت،غلظت آنها به طور دقيقي اندازه گيري شده است.براي سنجش دقيق نرماليته ي يک محلول آنها را به وسيله ي يک محلول که از قبل نرماليته ي آنها تعيين شده و استاندارد اوليه شده است استفاده مي کنيم.
براي تهيه محلول استاندارد اوليه ميزان مشخصي از محلول هاي با غلظت معين را به وسيله ي ترازو وزن مي کنيم و آن را به حجم مي رسانيم.
بايد توجه داشت که براي تهيه يک محلول با استاندارد اوليه بايد به نکات زير توجه کرد:
1. ماده ي ما درجه خلوص بالايي داشته باشد.
2. ماده ي مورد نظر در برابر هوا پايدار باشد و قابليت جذب CO2 را نداشته باشد.
3. از نظر اکي والان گرم داراي اکي والان گرم بالايي باشد.
محلول هايي مانند سود که ويژگي هاي بالا را ندارند به صورتي که در بند اول ذکر شده استاندارد مي شوند.در زير روش هايي از استاندارد کردن چند محلول شيميايي آمده است:
استاندارد کردن اسيد کلريدريک 2/0 مولار :
ابتدا در يک ارلن حدود 2/0 گرم کربنات سديم بريزيد و در حدود 20 يا 30 ميلي ليتر آب مقطر حل کنيد. سپس چند قطره از شناساگر سبز برموکرزول در ارلن بريزيد.
بورت را از اسيد کلريدريکي که بايد استاندارد شود و غلظت حدودي آن 2/0 است پر کرده و تيتراسيون را شروع کنيد تا وقتي رنگ محلول از آبي به سبز تغيير يابد. سپس 2 الي 3 دقيقه ارلن را بجوشانيد. مشاهده ميکنيد که رنگ محلول دوباره آبي خواهد شد. تيتر را ادامه دهيد تا دوباره رنگ محلول سبز شود که اين نقطه پاياني تيتراسيون است.
شايد اين سوال به وجود بيايد که علت جوشاندن محلول چيست؟
براي پاسخ به اين سوال بايد معادله واکنشي که انجام ميشود را نوشت. وقتي اسيد با کربنات واکنش نشان ميدهد محصولاتي که توليد ميکند اسيد کربنيک و نمک است. ميدانيم که شناساگر سبز برموکرزول در محيط اسيدي سبز ميشود. رنگ سبز اوليه که ديده ميشود ناشي از
تشکيل اسيد کربنيک است و به نقطه پاياني تيتراسيون مربوط نميشود. پس محلول را مي جوشانيم تا اين اسيد به آب و دي اکسيد کربن تجزيه شود.
استاندارد کردن محلول نيترات نقره 0141/0 نرمال:
ابتدا به ميزان 396/2 گرم از نيترات نقرا را در آب مقطر حل مي کنيم و در بالن به حجم 1000 سي سي مي رسانيم.براي استاندارد کردن اين محلول از محلول کلريد سديم 0141/0 نرمال استفاده مي کنيم.يک ميلي ليتر محلول نيترات نقره تقريبا 5/0 گرم cl است.
براي اين کار دقيقا 20 ميلي ليتر کلرايد سديم 0141/0 نرمابل را داخل ارلن ريخته و 1 ميلي ليتر از معرف کرومات پتاسيم به آن اضافه مي کنيم ،محلول نيترات نقره را داخل بورت مي ريزيم و عمل تيتراسيون را انجام مي دهيم تا نقطه پاياني زرد متمايل به صورتي يکنواخت فرا برسد.
استاندارد کردن نيترات نقره 1/0 نرمال :
100 ميلي گرم سديم کلرايد خالص که قبلا در دماي 110 درجه سانتيگراد به مدت 2 ساعت خشک شده است را به يک بشر 150 ميلي ريخته و 5 ميلي ليتر آب مقطر به آن اضافه کنيد.سپس 5 ميلي ليتر استيک اسيد غليظ اضافه کنيد. در ادامه 50 ميلي ليتر متانل و 5/0 ميلي ليتر شناساگر Eosin Y به محلول اضافه کنيد.
محلول را هم بزنيد(ترجيحا با مگنت استيرر) و با نيترات نقره تيتر کرده و نرماليته آن را محاسبه کنيد.
توضيح: براي ساختن شناساگر Eosin Y ميتوانيد 50 ميلي گرم از آنرا در 10 ميلي ليتر آب حل کنيد.
استاندارد کردن پتاسيم هيدروکسايد 1 نرمال:
5 گرم پتاسيم بي فتالات را که قبلا در دماي 120 درجه سانتيگراد به مدت 2 ساعت حرارت ديده است را در 75 ميلي ليتر آب مقطر تازه حل کنيد. سپس 2 قطره فنل فتالئين اضافه کنيد و تا ظهور رنگ صورتي تيتر کنيد.
هر 2/204 ميلي گرم پتاسيم بي فتالات با 1 ميلي ليتر از پتاسيم هيدروکسايد 1 نرمال هم ارز است.
توضيح: روش استاندارد کردن سديم هيدروکسايد 1 نرمال هم مشابه روش فوق است.
استاندارد کردن پرمنگنات پتاسيم 1/0 نرمال:
در ابتدا 200 ميلي گرم سديم اگزالاتي که قبلا در دماي110 درجه سانتيگراد به مدت 2 ساعت در آون حرارت ديده است را وزن کرده و در 250 ميلي ليتر آب مقطر حل کنيد.
سپس 7 ميلي ليتر اسيد سولفوريک غليظ به آن اضافه کنيد و تا 80 الي 85 درجه سانتيگراد حرارت دهيد. توصيه ميشود که دما بالاتر از 85 درجه نرسد.
در نهايت تمام اين محلول را با پرمنگنات پتاسيم مورد نظر تيتر کنيد. لازم به ذکر است که دماي محلول در طي تيتراسيون نبايد به کمتر از 70 درجه سانتيگراد برسد.
براي محاسبه نرماليته بايد بدانيد که هر 7/6 ميلي گرم سديم اگزالات با يک ميلي ليتر پرمنگنات پتاسيم دقيقا 1/0 نرمال هم ارز است.
استاندارد کردن پتاسيم دي کرومات 1/0 نرمال:
25 ميلي ليتر از محلول را به يک ارلن درب دار 500 سي سي ريخته و 2 گرم يديد پتاسيم به آن افزوده و با 200 ميلي ليتر آب مقطر آنرا رقيق کنيد.
5 ميلي ليتر اسيد کلريدريک غليظ به آن افزوده و به مدت 10 دقيقه آنرا در يک جاي تاريک قرار دهيد. سپس آن را با سديم تيوسولفات 1/0 نرمال تيتر کنيد. در نزديکي نقطه اکي والان 3 ميلي ليتر معرف نشاسته به آن اضافه کرده و تا بيرنگ شدن کامل محلول تيتر را ادامه دهيد.
استاندارد کردن محلولIodine ۰/۱ نرمال :
25 ميلي ليتر از محلول يد 1/0 نرمال را به يک ارلن 250 سي سي منتقل کنيد و تا حجم 100 ميلي ليتر با آب رقيق کنيد.
يک ميلي ليتر اسيد کلريدريک 1 نرمال به آن بيفزاييد و به آرامي هم بزنيد تا مخلوط گردد. سپس با سديم تيوسولفات 1/0 تيتر کنيد. هر وقت رنگ محلول زرد کمرنگ شد به آن 2 ميلي ليتر شناساگر نشاسته به آن اضافه کرده و تا بي رنگ شدن کامل محلول تيتر را ادامه دهيد.
توجه نماييد که محلول يد بايد در شيشه هاي تيره و درب دار نگهداري شود.