در این بخش هر هفته سوال یا موضوعی پیرامون مشکلات و مسائل کشاورزی مطرح می شود. شما می توانید نظرات علمی یا تجربیات خود را در این بخش به اشتراک بگذارید.
سوال هفته را در ادامه مطلب ببینید.
۱. دیدار با دکتر مقصودلو - ریاست محترم دانشکده آب و خاک
۲. بررسی گزارش ارتباط با مروجین کشاورزی
۳. بررسی گزرارش اعضا پیرامون مطلب علائم کمبود در گیاهان زراعی عمده استان
۴. بررسی گزارش اعضا پیرامون مطلب معرفی کودهای شیمیایی
زمان: یک شنبه ۲۷/۹/۹۰
۱. شناسایی و ارتباط با مروجین جهاد کشاورزی
۲. شناسایی و ارتباط با کشاورزان پیشرو
۳. شناسایی علائم کمبود عناصرغذایی گیاهان زراعی و باغی عمده استان گلستان
۴. معرفی کودهای شیمیایی به کشاورزان
۵. مشارکت در اجرای طرح های تحقیقاتی
۶. مشارکت در اجرای پایان نامه ها
۷. معرفی پیش کسوتان و صاحب نظران علوم خاک در ایران و جهان
می توانید اخبار. دستاوردها و تحقیقات حلقه علمی خاکشناسی را در لینک زیر مشاهده کنید.
لیست اسامی اعضای فعال حلقه علمی حاصلخیزی و تغذیه گیاه در ادامه مطلب قابل مشاهده است:
چکیده:بر پایة گزارش سازمان بهداشت جهانی، رتبه بهداشت سلامت جامعه ما از میان 192 کشور، 123 است. متأسفانه این رتبه بسیار پایین بوده و علت اصلی آن سوء تغذیه میباشد. به رغم آن که بیش از 85 درصد مردم کشور ما سیر میباشند، لیکن حدود 90 درصد آنان به نحوی دچار گرسنگی سلولی میباشند. زیرا متولیان تولید محصولات کشاورزی توجهی به مفهوم امنیت غذایی ندارند. با نگاهی مجدد به تعریف امنيت غذايي (Food Security) ]اطمينان از دسترسي همه مردم به غذاي كافي، سالم و مغذي در تمام اوقات به منظور داشتن زندگي سالم و فعال[ بدیهی است که وزارت جهاد کشاورزی مسئولیت تأمین امنیت غذایی کشور را به عهده دارد. لیکن در عمل، هیچ نوع مدیریتی در راستای تحقق این هدف مهم اعمال نمینماید.
تحقیقات ما ثابت کرده است که رابطه تنگاتنگی بین خاک سالم، گیاه سالم و انسان سالم وجود داشته و منشأ اکثر کمبودها و بیماریهای انسانی به سوء تغذیه (سونامی خاموش) برمیگردد. تغذیه نامتعادل گیاهی که متأسفانه امروزه گریبانگیر بخش کشاورزی ما شده است، منجر به سوء تغذیه انسان گردیده و از علائم آن در جامعه ایرانی میتوان به ریزش مو، بداخلاقی، سرماخوردگیهای مزمن، کم حوصلگی، خستگی مفرط، پوکی استخوان، پوسیدگی دندان، قد کوتاهی، افسردگی، کم خونی، ایمنی پایین بدن و سرطان گوارشی اشاره نمود.
هم اکنون میلیاردهاریال یارانه عمدتاً به دو نوع کود، یعنی کودهای نیتروژنی و فسفاتی پرداخت میشود. در حالیکه باید توجه داشت که اولاً کارآیی این دو کود به دلایل مختلف از جمله سوء مدیریت در یارانه کودها، پایین است و ثانیاً مصرف این کودها به دلیل اینکه باعث تجمع نیترات و کادمیم در انواع محصولات کشاورزی میشوند، نقش چندان مثبتی در افزایش عملکرد هکتاری و سلامتی جامعه ندارند. پرداخت چنین یارانه سنگینی تنها به این دو کود باعث شده که کشاورزان علاوه بر اسراف و هدر دادن این دو کود در کشور، چندان رغبتی به استفاده از دیگر کودها، به ویژه کودهای زیستی، آلی و ریزمغذی نداشته باشند. حال آنکه مصرف کودهای اخیر افزون بر سازگار بودن با محیط زیست، نقش بسیار مثبتی بر سلامتی انسان دارند. بنابراین در مقطع کنونی مدیریت علمی تولید و مصرف انواع کودها امری اجتنابناپذیر است. تا بتوان از طریق اصلاح ساختار تولید و مصرف بهینه کودی، سطح سلامت جامعه را ارتقاء داد. براساس آخرین اطلاعات جمعآوری شده از چند استان، حدود 86 درصد به اوره و سوپر فسفات تریپل اختصاص یافته است (کودهای فسفاتی وارداتی حداقل محتوی بیش از 30 میلیگرم در کیلوگرم کادمیم بوده و با عنایت به واردات حدود یک میلیون تن در سال 1385، حداقل 30 تن در سال ـ کادمیم این آلاینده مهلک ـ وارد چرخه خاک-گیاه- دام و انسان گردیده است). این موضوع عملاً زنگ خطری برای تولید پایدار و تهدیدی برای امنیت غذایی کشور میباشد.
با بهبود تغذیه گیاه که عمدتاً با مصرف بهینه کودها مخصوصاً کودهای ریزمغذی، زیستی و آلی در مزرعه تحقق مییابد، علاوه بر افزایش کمّی و کیفی محصولات کشاورزی، کمبودها برطرف شده، وضعیت تغذیهای مردم اصلاح و به دلیل افزایش ایمنی بدن، نیاز به انواع داروها در کشور بطور چشمگیری کاهش مییابد. با انجام این امر مهم که از طریق تغییر در سیستم یارانهای کودها با هزینهای بسیار اندک قابل تحقق میباشد، علاوه بر صرفهجوئی ارزی، اشتغال وسیعی در کشور از طریق راهاندازی مجدد کارخانههای به تعطیلی کشیده شده تولید کودهای زیستی، آلی، شیمیایی و ریزمغذی، ایجاد میگردد.
تحقیقات 30 ساله اینجانب و همکاران در اقصی نقاط کشور نشان میدهد که اگر فرآیند غنیسازی محصولات کشاورزی به ویژه گندم در مزارع انجام گیرد و مصرف نان سبوسدار غنیشده بین عموم رایج گردد، نه تنها رتبه بهداشتی ما تا حد 50 درصد اصلاح خواهد شد، بلکه به شادابی جامعه نیز از طریق سیرشدگی سلولی (رفع گرسنگی سلولی) افزوده شده و در نهایت موجب خشنودی تولیدکنندگان بخش کشاورزی، مصرف کنندگان و رضایت خداوند متعال خواهد گردید. انتظار اين است كه مسؤلين محترم اجرايي كشور براي اجراي مفاد زير مساعدت عملی نمايند:
1- ممانعت جدي از سوزاندن كاه و كلش در مزارع، و در مقابل زير خاك نمودن آنها در راستای ارتقاء کیفیت خاک؛
2- بذر مال نمودن بذور مخصوصاً بذور گندم با استفاده از مايه تلقيح از توباكتر (PGPR) (2 الي 3 بسته در هر هكتار) و با محلول روي (Zn) به مقدار 10-5 ليتر در هكتار (با انجام این امر، افزایش 10 الی 15 درصدی در عملکرد هکتاری محصول قابل پیشبینی است)؛
3- در خاکهای آهکی ایران، قبل از انجام عملیات شخم، مصرف حدود 300 کیلوگرم در هکتار کودهای گوگردی گرانوله به همراه 4 بسته یک کیلوگرمی مایه تلقیح تیوباسیلوس (ترجیحاً هر 2 الی 3 سال یکبار) اکیداً توصیه میگردد تا بتوان علاوه بر اصلاح نسبی pH ریزوسفر، مقابله با خسارات ناشی از شوری، حلالیت عناصر ریزمغذی را نیز برای افزایش هر چه بیشتر عملکرد هکتاری محصول، بهبود بخشید (با انجام این امر، افزایش 20 الی 30 درصدی در عملکرد هکتاری محصول قابل پیشبینی است) (مایه تلقیح تیوباسیلوس را میتوان همراه با اولین آب آبیاری نیز در مزرعه مصرف نمود).
4- با عنایت به اثبات ارجحیت کودهای کامل ماکرو و اوره با پوشش گوگردی (SCU) بر اوره قبل از کاشت حتی در مزارع گندم، پیشنهاد میشود با اعمال سیاست صحیح این جایگزینی حداقل در محصولات زراعی استراتژیک عملی گردد و تا قبل از همگاني شدن آزمون خاك؛ از مصرف كودهاي تك عنصري نظير اوره و سوپر فسفات تريپل قبل از كاشت جلوگيري شود و بجاي آنها از كودهاي كامل ماكرو و يا اوره با پوشش گوگردي (SCU) استفاده گردد تا ضمن صرفهجويي در ميزان مصرف كود، كارآيي آنها را نيز افزايش يابد؛
5- نوع کودهای نیتروژنی (اوره) و فسفاتی (سوپر فسفات تریپل) مصرفی میبایستی با عنایت به آهکی بودن خاکهای کشاورزی کشور تغییر یابد. به عبارت دیگر به جای اوره و سوپرفسفات تریپل، کودهای سولفات آمونیوم، SCU، نیترات آمونیوم، سوپرفسفات غنی شده بدون کادمیم و کود کامل ماکرو در راستای نیل به تولید پایدار، تولید گردد.
6- تامين به موقع تمام كودهاي موثر در افزايش كمي ـ كيفي محصولات كشاورزي (هدفمند نمودن يارانه كودها از طريق اختصاص يارانه به كودهاي زيستي-آلي، كامل ماكرو، گوگردي، ريزمغذي، آزمون خاك و حذف آن از كودهاي نيتروژني و فسفاتي). به عبارت دیگر هدفمند کردن یارانه کودها برای تحقق تولید و مصرف کودهای شیمیایی، زیستی و آلی در داخل کشور در راستای ایجاد اشتغال مولد و پایداری در تولیدات کشاورزی و در این رابطه لازم است یارانه کودهای نیتروژنی و فسفاتی حذف (کودهای فسفاتی فقط با آزمون خاک به زارعین داده شود). در مقابل یارانه به کودهای موثر در افزایش کمی-کیفی تولیدات کشاورزی از قبیل کودهای ریزمغذی، زیستی، بیوگوگرد و آلی، اختصاص یابد.
7- حمايت عملي و نه لفظي از توليد کودهای شیمیایی، زیستی و آلی در داخل كشور (مانند نامه شماره 10673/020 مورخ 29/3/86 وزير محترم جهاد كشاورزي كه به سرانجام نرسيد) و ايجاد شرائط اقتصادي يكسان براي عرضه و فروش انواع كودهاي آلي، زيستي و شيميايي توسط شركت خدمات حمايتي كشاورزي؛
8- افزايش تعداد دفعات سرك كودهاي محلول نظير اوره؛ نيترات پتاسيم، كلرور پتاسيم و ترجيحاً مصرف آنها با استفاده از آب آبياري ((Fertigation به همراه كود كامل محلول توليد داخل كشور (كود آبياري) تا كارآيي كودها و در نهايت در آمد توليد كنندگان سخت كوش افزايش يابد؛
9- خريد محصولات كشاورزي مخصوصاً گندم بر مبناي كيفيت ( با كمك آزمايشگاههاي تجزیه خاک- آب – گیاه - بخش خصوصي و البته بدون آنكه هزينهاي براي دولت ايجاد نمايد- ایجاد اشتغال مولد)، انجام گيرد؛
10- رعایت اصول مصرف بهینه کودی با در نظر گرفتن میزان جذب عناصر غذایی توسط محصول برداشتی؛
11- در برنامه پنجم توسعه، همگام با تأمين كالري روزانه جامعه، سير كردن سلولهاي گرسنه افراد جامعه از طريق غنيسازي محصولات كشاورزي، هدفمند نمودن يارانه كودها و خريد محصولات كشاورزي به ويژه گندم بر برمبناي كيفيت، مدنظر قرار گيرد.
امید است با رعایت سیاستهای توسعه پایدار در بخش کشاورزی و احساس تعهد از سوی مسئولین محترم کشور، نسبت به بهبود کمّی و کیفی محصولات کشاورزی به ویژه گندم بهبود تغذیه و به تبع آن سلامتی مردم شریف ایران قدمهای اساسیتری در عمل و نه در حرف برداشته شود. اینجانب به عنوان یکی از خادمین ملت شریف ایران، آمادگی دارم که مسئولیت اجرای طرح ملی غنیسازی (گندم) را در صورت همراهی مسئولین محترم اجرایی به عهده گرفته و در مدت زشمان پنج سال، موقعیت و رتبه بهداشتی ناشی از سوء تغذیه مردم ایران را حداقل 50 درصد افزایش دهم. انشاءا...
دکتر محمدجعفرملکوتی - استاد دانشكده كشاورزي دانشگاه تربيت مدرس
مصرف کودهای شیمیایی خسارات زیادی به محیط زیست وارد می کند به طوریکه با نفوذ در آب های زیرزمینی باعث آلودگی این منابع به نیترات شده همچنین در بافت های گیاهان میزان این ماده مضر بالا رفته و عواقب آن بروز انواع سرطان در جامعه است.
به گزارش پایگاه خبری نیوزبانک ،باتوجه به مفهوم امنیت غذایی و تولید پایدار ضروری است در استفاده از کودهای شیمیایی تجدیدنظر شود.
در این خصوص استفاده از مواد طبیعی و موجودات زنده یا به اصطلاح جامع تر کودهای بیولوژیک بهترین گزینه است به طوری که می توان کودهای بیولوژیک را جایگزین حیاتی کودهای شیمیایی دانست.
کودهای بیولوژیک علاوه بر مواد آلی حاصل از کودهای دامی، بقایای گیاهی و ... به مواد حاصل از فعالیت موجودات زنده که در تثبیت، حلالیت و آزادسازی عناصر در خاک فعالیت می کند هم اطلاق می شود .
باید خاطرنشان کرد: جلوگیری از ایجاد آلودگی در منابع آب و خاک، کمک به رشد گیاه در شرایط تنش و شوری و افزایش مقاومت گیاه به شوری، افزایش ظرفیت نگهداری رطوبت در خاک و بهبود وضع تهویه آن، جذب اکثر عناصر غذایی مانند ازت، فسفر، پتاس و ریزمغذی ها، مقاومت گیاه در مقابل کم آبی و خشکسالی، حفظ و توسعه باروری خاک به موازات افزایش حاصلخیزی آن و نقش موثر این کودها در تولید محصولات سالم و ارگانیک از جمله مزیت های استفاده از کودهای بیولوژیک توسط کشاورزان است. کودهای بیولوژیک که می توانند برای جایگزینی کود اوره درخصوص تأمین ازت مورد نیاز گیاهان مورد استفاده کشاورزان قرار گیرند شامل: کود بیولوژیک نیتروکارا، ازتوباکتر (پودر) یا نتیروکسین (ازتوباکتر مایع)، سوپر نتیروپلاس، ریز و آلفا (مخصوص مزارع یونجه) و رشدافزار (ویژه محلول پاشی) است.
همچنین آن دسته از کودهای بیولوژیکی که می توانند جایگزین کودهای فسفاته برای تامین فسفر مورد نیاز گیاهان مورد استفاده کشاورزان قرار گیرند عبارتند از: فسفات بارور2، بیوفسفر، بار افشان2، بیوفارم و مایکوگرو : MGI.
ناگفته نماند سالانه میزان زیادی از یارانه ها به بخش کشاورزی اختصاص می یابد تا تولید محصولات کشاورزی توسعه بیشتری پیدا کند و نیازهای داخلی را تامین کند اما نکته ای که در اختصاص یارانه های این بخش وجود دارد اینست که اغلب یارانه ها به نهاده های تولید تخصیص می یابد که این امر افزایش استفاده از مواد شیمیایی را به دنبال داشته است .
در چند ساله اخیر این موضوع منجر به افزایش ضایعات کشاورزی شده است زیرا یکی از دلایل بروز ضایعات، اثرات منفی استفاده از مواد شیمیایی در تولید محصولات کشاورزی است. اما مصرف بی رویه نهاده های شیمیایی از معضلاتی است که بیشترین زیان را به سلامتی انسان ها وارد می کند و میزان باقیمانده سموم از مواردی است که باید به آن توجه شود .
البته در سال 83 یارانه از سموم شیمیایی حذف شد، اما هنوز هم این ماده در تولید محصولات کشاورزی بکار می رود و از آنجایی که کشت ارگانیک و آموزش به کشاورزان از سوی متولی تولید کشور به درستی انجام نگرفته است، میزان باقیمانده سموم در محصولات کشاورزی از حد مجاز بالاتر است و در این زمینه استفاده بی رویه از این کودها می تواند آسیب های زیادی به آب و خاک و در نهایت به سلامتی انسان ها وارد کند . این در حالی است که هنوز آمار رسمی از میزان این مواد در محصولات کشاورزی ارایه نشده است.
به گفته دبیر انجمن صنفی تولید کودهای شیمیایی، سالانه 800 تا یک هزار میلیارد تومان یارانه برای توزیع 4 میلیون تن کود در کشور پرداخت می شود، اما به دلیل نبودن مدیریت صحیح این کودها به دست کشاورز اصلی نرسیده و قاچاق می شود.
آمار و ارقام نشان می دهند: سالانه 2 میلیون تن کود اوره توزیع می شود و از آنجایی که مصرف این کود چندمنظوره بوده و در بخش صنعت هم استفاده می شود، باعث می شود این کود در مواردی غیر از کشاورزی استفاده شود. در حالی که تمامی دنیا به استفاده از کودهای ماکرو ( با ترکیب کامل عناصر غذایی) گرایش دارند که تمامی عناصر غذایی مورد نیاز گیاه را به همراه دارد، اما همچنان در کشور به تولید انبوه کود اوره گرایش دارند که نه از نظر علمی پذیرفته است و نه تاثیر آنچنانی در افزایش محصولات کشاورزی می تواند داشته باشد. در عین حال باید گفت کود اوره به راحتی شسته شده از دسترس گیاه خارج می شود و بخشی هم تصعید می شود و به هر حال 70 درصد آن به انحاء مختلف مورد استفاده گیاه قرار نمی گیرد.
روش صحيح نمونهبرداري برگ و خاک در باغهاي مرکبات
حد مطلوب غلظت عناصر غذايي در خاک و برخي از محصولات زراعي و باغي